บริษัทประกันปิดกิจการได้เงินคืนไหม: ตรวจสถานะ มูลหนี้ และกำหนดยื่นสิทธิ

อาจได้รับเงินตามสิทธิที่มีและผ่านกระบวนการที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ใช่ทุกกรณีคืนเบี้ยทั้งหมดหรือโอนกรมธรรม์ไปบริษัทใหม่โดยอัตโนมัติ ต้องดูว่าบริษัทอยู่ในสถานะใด มีคำสั่งและผู้ชำระบัญชีหรือไม่ เงินที่เรียกร้องเป็นหนี้ชนิดใด และต้องยื่นที่ไหนภายในกำหนดใด

ข้อมูลนี้ตรวจจากกฎหมายฉบับประมวลที่ คปภ. เผยแพร่และเอกสารทางการเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ใช้เป็นแนวทางหาและรักษาสิทธิ โดยประกาศเฉพาะของบริษัทและขั้นตอนที่ใช้กับกรณีของคุณยังเป็นเอกสารที่ต้องตรวจโดยตรง เริ่มจากชื่อบริษัทผู้ออกกรมธรรม์กับประกาศทางการ ก่อนเชื่อข้อความว่าไม่ต้องทำอะไรหรือได้เงินหนึ่งล้านทุกฉบับ

ปิดสาขา หยุดขาย และถูกเพิกถอนใบอนุญาตไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

เริ่มจากชื่อบริษัทนิติบุคคลที่เป็นผู้รับประกันในกรมธรรม์ ไม่ใช่ชื่อธนาคาร ตัวแทน นายหน้าหรือสาขาที่ซื้อ การปิดจุดบริการหรือข่าวหยุดขายบางแบบยังไม่ได้บอกว่าบริษัทถูกเพิกถอนใบอนุญาตหรือสิทธิของคุณเข้าสู่กระบวนการใด ต้องดูคำสั่งและวันที่มีผลจริง

หากเป็นการเพิกถอนใบอนุญาต กฎหมายประกันชีวิต มาตรา 65 และ กฎหมายประกันวินาศภัย มาตรา 60 กำหนดการเลิกบริษัทและชำระบัญชีโดยมีผู้ชำระบัญชีที่ได้รับแต่งตั้ง ผู้ที่รับเรื่องสิทธิจึงอาจเปลี่ยนจากบริษัทเดิมเป็นผู้ชำระบัญชีตามประกาศ ไม่ใช่รอให้ตัวแทนโอนทุกฉบับให้เอง

หากมีการโอนกิจการหรือกรมธรรม์ที่ได้รับอนุมัติ ให้ตรวจประกาศเฉพาะว่าบริษัทใดรับโอน สิทธิใดอยู่ในขอบเขต วันเริ่มเมื่อใด และคุณต้องยืนยันหรือดำเนินการอะไร การมีทางเลือกโอนไม่ได้ยืนยันว่าทุกบริษัทที่ปิดจะโอนทั้งหมด หรือคงทุกเงื่อนไขโดยไม่ต้องตรวจเอกสาร

เมื่อเห็นข่าว ให้รวบรวมคำตอบอย่างน้อยสี่ข้อ ได้แก่ บริษัทผู้รับประกันชื่อใด สถานะตามคำสั่งคืออะไร ใครเป็นผู้ชำระบัญชีหรือผู้รับเรื่อง และประกาศล่าสุดกำหนดให้เจ้าหนี้ทำอะไร ถ้าเป็นเพียงข่าวลือหรือประกาศไม่มีรายละเอียด ให้ตรวจจาก คปภ. และหน่วยงานที่ได้รับแต่งตั้งก่อน

อย่าหยุดส่งเบี้ยหรือโอนไปบัญชีใหม่จากข้อความส่งต่อเพียงอย่างเดียว ให้ถามคำแนะนำการชำระและสถานะความคุ้มครองจากช่องทางทางการที่ใช้กับกรณีนั้น เก็บหลักฐานคำสั่งและการชำระไว้ เพราะการชำระเบี้ย การยื่นหนี้และการเปลี่ยนกรมธรรม์เป็นการดำเนินการคนละเรื่อง

เงินคืนคือหนี้ชนิดใด และต้องติดต่อกองทุนไหน

มูลหนี้ในที่นี้หมายถึงจำนวนเงินที่มีฐานสิทธิเรียกร้องจากการประกันภัย ซึ่งต้องตรวจว่าเกิดสิทธิแล้วและรับรองได้เท่าไร ก่อนถามว่าจะได้เงินเท่าไร ให้ระบุว่าเงินที่เรียกร้องเกิดจากอะไร เช่น ค่าสินไหมที่เกิดสิทธิเรียกร้องแล้ว เงินครบกำหนด หรือเบี้ยส่วนที่มีสิทธิขอคืนตามเงื่อนไข เงินแต่ละประเภทต้องผ่านการตรวจมูลหนี้ ไม่ใช่เอาเบี้ยที่เคยจ่ายทั้งหมดหรือทุนในหน้าตารางมาเรียกคืนได้เองทุกกรณี

ทุนเสียชีวิตหนึ่งล้านบาทไม่เท่ากับมูลค่าเวนคืนหนึ่งล้านบาท และเงินที่อาจได้รับเมื่อมีชีวิตอยู่ถึงวันในอนาคต ไม่ได้กลายเป็นหนี้ที่เรียกร้องได้ในจำนวนเดียวกันทันทีเมื่อบริษัทมีปัญหา ต้องให้ผู้ชำระบัญชีหรือหน่วยงานที่รับเรื่องแจ้งฐานและจำนวนที่รับรองสำหรับกรณีของคุณ โดยแยกยอดที่เคยได้รับแล้วออกด้วย

กองทุนที่เกี่ยวข้องแยกตามธุรกิจของบริษัทผู้รับประกัน ไม่ใช่เลือกจากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงคำเดียว

ประกันสุขภาพอาจเกี่ยวข้องกับบริษัทชีวิตหรือวินาศภัย ต้องดูชื่อผู้ออกและรูปแบบสัญญาจริง คำสั่งนายทะเบียนที่ 14/2564 กล่าวถึงสัญญาเพิ่มเติมสุขภาพของบริษัทชีวิต ส่วน คำสั่งที่ 15/2564 กล่าวถึงกรมธรรม์สุขภาพของบริษัทวินาศภัย จึงไม่ควรสรุปว่าคำว่าสุขภาพทุกฉบับต้องเข้ากองทุนเดียวกัน

กองทุนมีหน้าที่ชำระหนี้ประกันภัยที่เข้าเกณฑ์แทนบริษัทในกรณีที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่การรับประกันผลลงทุนหรือคืนเงินทุกประเภทโดยไม่มีขั้นตอน ดู วัตถุประสงค์ของกองทุนประกันชีวิต เก็บคำตอบเรื่องเจ้าหนี้ มูลหนี้และยอดที่ชำระแล้วเป็นเอกสาร หากยังไม่ชัดให้ขอรายละเอียดก่อนคำนวณวงเงินที่คาดว่าจะได้รับ

วงเงินหนึ่งล้านบาทไม่ใช่ต่อกรมธรรม์

บทบัญญัติกองทุนใน พระราชบัญญัติประกันชีวิต มาตรา 85/5 และ พระราชบัญญัติประกันวินาศภัย มาตรา 80/5 กำหนดวงเงินชำระหนี้ของกองทุนตามเกณฑ์เจ้าหนี้โดยถือจำนวนบุคคลที่ได้รับความคุ้มครองเป็นหลัก ไม่ใช่ซื้อสามกรมธรรม์แล้วได้วงเงินกองทุนสามล้านบาทโดยอัตโนมัติ

ภายใต้เกณฑ์หนึ่งล้านบาทในบทบัญญัตินี้ ต้องนับรวมเงินที่ได้รับจากผู้ชำระบัญชีตามขั้นตอนที่กฎหมายระบุแล้วด้วย จำนวนที่กองทุนชำระจึงขึ้นกับมูลหนี้ที่เข้าเกณฑ์ ยอดที่ได้รับแล้ว และหลักเกณฑ์ของกรณีนั้น กฎหมายยังเปิดทางให้กำหนดวงเงินสูงขึ้นตามกระบวนการที่กำหนด จึงต้องตรวจประกาศที่ใช้กับบริษัทและสิทธิของตนก่อนสรุปยอดจริง

ตัวอย่างสมมติเพื่อเข้าใจวิธีนับเท่านั้น: เจ้าหนี้รายเดียวเกี่ยวกับผู้ได้รับความคุ้มครองคนเดียวในบริษัทเดียว มีหนี้ที่รับรองและเข้าเกณฑ์รวมจากสองสัญญา 700,000 บาทกับ 600,000 บาท รวม 1,300,000 บาท หากใช้เกณฑ์รวมหนึ่งล้านบาทและได้รับจากผู้ชำระบัญชีในส่วนที่ต้องนับรวมแล้ว 200,000 บาท วงเงินที่เหลือซึ่งกองทุนอาจจ่ายได้จะไม่เกิน 800,000 บาท ไม่ใช่รับเพิ่มอีกหนึ่งล้านบาทแยกต่อสัญญา

ตัวเลขนี้ยังไม่ใช่หนังสือรับรองว่าจะจ่าย 800,000 บาททันที ต้องผ่านการตรวจสิทธิและขั้นตอนจริง หากกองทุนจ่ายเต็ม 800,000 บาทตามวงเงินที่เหลือในสมมติฐานนี้ จะได้รับรวม 1,000,000 บาทและยังมีหนี้ค้าง 300,000 บาท ยอดที่ค้างไม่ได้แปลว่าหมดสิทธิเรียกจากทรัพย์สินบริษัทเสมอไป กฎหมายรักษาสิทธิเรียกร้องส่วนที่เหลือต่อบริษัทไว้ แต่จะได้รับอีกเท่าไรและเมื่อใดขึ้นกับทรัพย์สินและกระบวนการชำระหนี้

กรณีมีหลายผู้เอาประกัน ผู้รับประโยชน์หลายคน หรือกรมธรรม์กลุ่ม อย่าใช้จำนวนเล่มหรือชื่อผู้รับเงินคูณวงเงินเอง ขอให้ผู้ชำระบัญชีและกองทุนอธิบายเป็นหนังสือว่าใครเป็นเจ้าหนี้ ใช้บุคคลที่ได้รับความคุ้มครองใดเป็นฐาน รวมสัญญาใด และหักยอดชำระแล้วเท่าไร จึงจะประเมินส่วนที่ยังต้องเตรียมเงินรองรับได้

หาประกาศรายบริษัทและแยกกำหนดยื่นสองช่วง

เริ่มจากประกาศของสำนักงาน คปภ. ที่ระบุชื่อบริษัทตรงกับกรมธรรม์ ตรวจคำสั่งเพิกถอนและแต่งตั้งผู้ชำระบัญชี แล้วตามประกาศของผู้ชำระบัญชีหรือกองทุนที่เกี่ยวข้อง อ่านฉบับแก้ไขล่าสุดด้วย เพราะช่องทาง แบบคำขอและวันสิ้นสุดอาจเป็นเรื่องเฉพาะบริษัท

กำหนดเวลาสองช่วงที่ไม่ควรสับสนคือ

กำหนดสองช่วงนี้มาจาก กฎหมายประกันชีวิต มาตรา 66/3 และ 85/5 กับ กฎหมายประกันวินาศภัย มาตรา 61/3 และ 80/5 อย่าใช้การยื่นครั้งแรกแทนข้อสรุปว่าไม่มีเอกสารหรือกำหนดใดอีก และอย่ารอหนังสือกองทุนจนพ้นกำหนดยื่นต่อผู้ชำระบัญชี เก็บวันที่ได้รับหนังสือจริง ซองหรือหลักฐานรับ และวันครบกำหนดแยกกันในปฏิทิน

สำหรับช่วงรับเงินจากกองทุน กฎหมายทั้งสองฉบับยังระบุว่า เมื่อพ้นกำหนดตามหนังสือแจ้งแล้ว หากเจ้าหนี้ไม่มายื่นรับเงินภายในสิบปี เงินนั้นจะตกเป็นของกองทุน จึงไม่ควรสรุปว่าพ้น 60 วันตามหนังสือกองทุนแล้วหมดสิทธิทันที แต่บทนี้ก็ไม่ใช่เหตุให้ข้ามกำหนดยื่นคำทวงหนี้ต่อผู้ชำระบัญชี หากล่าช้าต้องสอบถามสถานะและขั้นตอนที่ยังทำได้กับหน่วยงานโดยตรง

ตัวอย่างฝึกอ่านประกาศ: สมมติประกาศกำหนดให้เริ่มนับช่วงยื่นวันที่ 1 กรกฎาคม แต่คุณเพิ่งทราบข่าววันที่ 20 กรกฎาคม ให้ยึดวันเริ่มตามประกาศ ไม่เริ่มนับใหม่จากวันที่รู้ข่าว ตัวอย่างนี้ไม่ได้อ้างรอบยื่นของบริษัทจริง และต้องดูวันสิ้นสุดกับวิธียื่นในประกาศของตนด้วย

ถ้าคดีเข้าสู่กระบวนการล้มละลายหรือมีคำสั่งขั้นต่อมา ต้องตรวจประกาศของเจ้าพนักงานหรือหน่วยงานที่มีอำนาจในช่วงนั้นเพิ่มเติม หากพบว่าพ้นกำหนดแล้ว ให้ติดต่อหน่วยงานที่ระบุทันทีพร้อมหลักฐานสถานการณ์ของตนเพื่อสอบถามสิทธิและทางดำเนินการที่ยังมีอยู่ การติดต่อภายหลังไม่ได้รับประกันว่าจะขยายเวลาหรือรับคำขอทุกกรณี

จัดชุดเอกสารและหลักฐานยื่นให้ตรวจสอบได้

ใช้รายการเอกสารในประกาศจริงเป็นหลัก รายการต่อไปนี้เป็นแนวจัดแฟ้มเบื้องต้น ไม่ใช่ข้อกำหนดเดียวกันสำหรับทุกบริษัทหรือหนี้ทุกชนิด

• ตารางกรมธรรม์และสัญญาที่เกี่ยวข้องทุกฉบับ พร้อมเลขกรมธรรม์และชื่อผู้ได้รับความคุ้มครอง
• หลักฐานชำระเบี้ย ใบเสร็จ หรือประวัติรายการที่ช่วยยืนยันสถานะและจำนวนเงิน
• เอกสารยืนยันตัวเจ้าหนี้ ผู้รับประโยชน์หรืออำนาจดำเนินการแทน ตามลักษณะสิทธิที่เรียกร้อง
• หลักฐานเกิดสิทธิ เช่น เอกสารค่าสินไหม หนังสือครบกำหนด หรือเอกสารประกอบการคืนเบี้ยตามกรณี
• หนังสือรับรองมูลหนี้ หนังสือแจ้งผล และรายละเอียดเงินที่ได้รับจากบริษัทหรือผู้ชำระบัญชีแล้ว
• แบบคำขอ เอกสารบัญชีรับเงิน และสำเนาที่ลงนามตามรูปแบบที่ประกาศนั้นกำหนด

ทำตารางส่วนตัวแยกเลขสัญญา ประเภทหนี้ ยอดที่ขอ ยอดที่รับรอง ยอดที่ได้รับแล้วและยอดคงเหลือ อย่ากรอกทุนประกันแทนยอดหนี้โดยไม่ตรวจฐาน และอย่าตัดกรมธรรม์อีกฉบับออกจากรายการเพียงเพราะคิดว่ามีวงเงินหนึ่งล้านบาทอยู่แล้ว การรวบรวมสัญญากับการคำนวณสิทธิเป็นคนละขั้นตอน

หากเคยยื่นเรียกร้องสินไหมกับบริษัทก่อนถูกเพิกถอนใบอนุญาตแล้ว ให้ถามผู้ชำระบัญชีว่าสถานะนั้นถือว่ายื่นขอรับชำระหนี้ในกระบวนการใหม่หรือยัง ต้องยื่นเพิ่มหรือส่งหลักฐานใด ไม่ควรอนุมานว่าระบบเก่าจะย้ายคำขอให้ครบโดยอัตโนมัติ

เข้าช่องทางจากประกาศทางการฉบับที่ใช้อยู่ ตรวจชื่อเว็บไซต์และบริษัทให้ตรงก่อนกรอกข้อมูล โดยเฉพาะลิงก์ที่ส่งต่อกันหรือหน้าทดสอบระบบ เก็บสำเนาที่ส่ง วันเวลา เลขรับคำขอและข้อความยืนยันไว้ หากระบบไม่ยืนยันหรือเอกสารไม่ครบ ให้ติดต่อช่องทางในประกาศก่อนสิ้นกำหนดและเก็บหลักฐานการติดต่อด้วย

ติดตามมูลหนี้และดูแลความคุ้มครองระหว่างรอ

หลังยื่น ให้ติดตามทั้งเลขรับคำขอ ผลตรวจมูลหนี้และหนังสือที่ต้องตอบกลับ เมื่อได้รับหนังสือรับรองหรือแจ้งจ่าย ให้เทียบชื่อผู้มีสิทธิ เลขสัญญา ประเภทหนี้ ยอดรับรอง ยอดที่ชำระแล้วและวงเงินคงเหลือกับแฟ้มของตน หากต่างกัน ขอเหตุผลและวิธีคัดค้านหรือแก้ไขจากหน่วยงานที่ออกหนังสือภายในกำหนดของกรณีนั้น

การมีสิทธิเรียกร้องไม่เท่ากับมีเงินพร้อมใช้ทันที เตรียมเงินสำหรับรายจ่ายจำเป็นหรือค่ารักษาระหว่างรอเท่าที่ทำได้ และอย่านำยอดเรียกร้องทั้งหมดไปนับเป็นเงินสดที่จะเข้าในวันที่แน่นอน หากต้องจ่ายค่าใช้จ่ายก่อน ให้เก็บใบเสร็จและหลักฐานที่เกี่ยวข้องโดยสอบถามก่อนว่ายอดนั้นเข้ากระบวนการเรียกร้องใดได้บ้าง

อีกเรื่องที่ต้องขอคำตอบแยกคือความคุ้มครองปัจจุบัน: สัญญายังมีผลถึงวันไหน ใครรับผิดชอบเหตุที่เกิดในแต่ละช่วง มีผู้รับโอนจริงหรือไม่ และมีสิ่งที่ผู้เอาประกันต้องเลือกหรือดำเนินการเมื่อใด อย่าสรุปจากข่าวปิดกิจการเพียงอย่างเดียวว่าคุ้มครองต่อเหมือนเดิมหรือสิ้นสุดทั้งหมดพร้อมกัน

หากต้องซื้อความคุ้มครองใหม่ การรับประกัน เบี้ย ข้อยกเว้นและวันเริ่มคุ้มครองอาจต่างจากเดิม โดยเฉพาะเมื่อสุขภาพหรืออายุเปลี่ยนไป ต้องทราบผลรับประกันและช่วงที่คุ้มครองจริงก่อนวางแผนปิดช่องว่าง การย้ายบริษัทด้วยตนเองไม่ได้ทำให้ประวัติและสิทธิทุกอย่างต่อเนื่องโดยอัตโนมัติ

สิ่งที่เริ่มทำได้ทันทีคือหาเอกสารที่บอกสถานะบริษัทให้ชัด จดกำหนดแต่ละช่วง รวบรวมสัญญาและหลักฐานหนี้ แล้วตรวจว่าหน่วยงานได้รับคำขอครบแล้วหรือยัง ส่วนจำนวนและวันได้เงินคืนให้ยึดผลตรวจสิทธิและหนังสือทางการ ไม่ใช่คำรับรองแบบเหมารวมว่าได้คืนทั้งหมดหรือไม่ต้องดำเนินการใด

แหล่งอ้างอิง

• คปภ. — พระราชบัญญัติประกันชีวิต ฉบับประมวลปรับปรุง 30 กรกฎาคม 2567
• คปภ. — พระราชบัญญัติประกันวินาศภัย ฉบับประมวลปรับปรุง 6 มีนาคม 2567
• กองทุนประกันชีวิต — วัตถุประสงค์และภารกิจ
• คปภ. — คำสั่งนายทะเบียนที่ 14/2564 สัญญาเพิ่มเติมสุขภาพสำหรับบริษัทชีวิต
• คปภ. — คำสั่งนายทะเบียนที่ 15/2564 กรมธรรม์สุขภาพสำหรับบริษัทวินาศภัย