ผลตอบแทนประกันชีวิตคำนวณอย่างไร: อ่านตารางเงินคืนและคิด IRR เทียบแผนให้ถูก

โบรชัวร์ประกันสะสมทรัพย์มักสรุปผลประโยชน์เป็นเปอร์เซ็นต์ของทุนประกัน เช่น โบรชัวร์แบบ 12/6 ของเอฟดับบลิวดี (เอกสารไม่ระบุวันที่ ไฟล์สร้างสิงหาคม 2567) เขียนว่าผลประโยชน์รวมตลอดสัญญาสูงสุดถึง 654% ของทุนประกัน ตัวเลขนี้ฟังเหมือนเงินงอกหลายเท่า แต่ทุนประกันหรือจำนวนเงินเอาประกันภัยเป็นเพียงตัวเลขที่บริษัทใช้คำนวณผลประโยชน์ ไม่ใช่เงินออมของคุณ เมื่อนำเบี้ยที่ต้องจ่ายและจำนวนปีที่เงินถูกผูกไว้มาคิดด้วย แบบ 12/6 ในตัวอย่างนี้ได้ผลตอบแทนราว 1.18% ต่อปีก่อนภาษี (เทียบไว้ในหัวข้อตัวอย่างด้านล่าง)

บทความนี้สอนแปลงตารางผลประโยชน์ของบริษัทเป็นผลตอบแทนต่อปีด้วยสเปรดชีตธรรมดา โดยใช้ IRR หรืออัตราผลตอบแทนภายใน ซึ่งเป็นอัตราต่อปีที่คิดจากจำนวนเงินและวันที่จ่ายเข้าและรับออกจริง ขั้นตอนมีสามข้อ

1. เรียงเบี้ยที่คุณต้องจ่ายกับเงินที่บริษัทรับประกันว่าจะจ่าย เป็นรายปี โดยนับวันเริ่มสัญญาเป็นปีที่ 0
2. ใส่ยอดสุทธิของแต่ละปีลงสเปรดชีตเรียงลงมา แล้วใช้สูตร =IRR(ช่วงเซลล์)
3. เทียบกับแผนอื่นเฉพาะเมื่อทุนประกัน ความคุ้มครอง และจำนวนปีใกล้กัน แล้วดูว่าตัวเลขนี้ยังไม่ได้รวมอะไร

ผลคำนวณในบทความเป็นกรณีที่คุณมีชีวิตอยู่และถือกรมธรรม์ครบสัญญา ก่อนภาษีและก่อนปรับเงินเฟ้อ เว้นแต่ระบุไว้ ตัวอย่างผลิตภัณฑ์มาจากเอกสารของบริษัทตามที่อ้างไว้ ใช้ฝึกอ่านตาราง ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือการจัดอันดับ ท้ายบทความมีแบบฟอร์มให้คัดลอกไปใช้

เรียงเบี้ยกับเงินรับเป็นรายปี: อะไรนับ อะไรไม่นับ

เอกสารขายบอกเงินเป็นเปอร์เซ็นต์ของทุนประกัน ขั้นแรกคือแปลงเป็นบาทตามทุนที่คุณจะเลือก ตัวอย่างเช่นแบบ 11/3 (จ่ายเบี้ย 3 ปี คุ้มครอง 11 ปี) ของทิพยประกันชีวิต ตามไฟล์ขั้นตอนซื้อของธนาคารออมสิน (เอกสารไม่ระบุวันที่ ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 27 มีนาคม 2569) ซึ่งระบุว่าธนาคารเป็นนายหน้า แบบนี้ตั้งเบี้ยปีละ 1,000 บาทต่อทุน 1,000 บาท เท่ากันทุกเพศทุกอายุ ถ้าเลือกทุน 100,000 บาท เบี้ยจึงเป็นปีละ 100,000 บาท

ส่วนแบบ 12/6 ที่ยกมาข้างต้นมีเบี้ยต่อทุนต่างกันตามอายุและเพศ จึงต้องขอตารางที่คิดจากอายุของคุณ วิธีอ่านชื่อแบบอย่าง 11/3 และ 12/6 อย่างละเอียดอยู่ในบทความประกันสะสมทรัพย์คืออะไร

จากนั้นแยกว่าเงินก้อนไหนเข้าตาราง ตารางนี้ตอบคำถามเดียว คือถ้าจ่ายเบี้ยครบและมีชีวิตอยู่ถึงวันครบสัญญา เงินที่บริษัทรับประกันเทียบกับเบี้ยเป็นอย่างไร

การวางเวลาใช้หลักเดียวตลอดบทความ นับวันที่กรมธรรม์เริ่มมีผลเป็นปีที่ 0 และจ่ายเบี้ยงวดแรกวันนั้น เบี้ยงวดต่อไปจ่ายในวันครบรอบปี คือปีที่ 1, 2, 3 ตามลำดับ ส่วนเงินที่เอกสารเขียนว่าจ่าย "สิ้นปีกรมธรรม์ที่ n" หรือ "วันครบรอบปีกรมธรรม์ที่ n" นับเป็นปีที่ n ปีกรมธรรม์คือรอบ 1 ปีนับจากวันเริ่มสัญญา วันครบรอบปีจึงเป็นวันเดียวกับวันเริ่มรอบถัดไป ถ้าวันเดียวกันมีทั้งเบี้ยงวดใหม่และเงินคืน ให้รวมเป็นยอดสุทธิในแถวเดียว เช่น แบบ 12/6 อายุ 30 ปี ทุน 100,000 บาท ในวันครบรอบปีที่ 1 จ่ายเบี้ย 97,900 บาทและรับเงินคืน 3,000 บาทพร้อมกัน แถวนั้นคือ -97,900 + 3,000 = -94,900 บาท และเก็บปีที่ไม่มีเงินเคลื่อนไหวไว้เป็น 0

บทความนี้เลือกการวางเวลาแบบนี้เพราะให้ผลตรงกับ IRR 1.24% ที่ไฟล์ของแบบ 11/3 พิมพ์ไว้ ซึ่งไม่ได้อธิบายวิธีคิดของบริษัท ถ้าเอกสารของแบบที่คุณดูระบุจังหวะจ่ายต่างออกไป ให้ทำตามเอกสาร ส่วนคนที่จ่ายเบี้ยรายเดือนหรือมีวันที่ไม่ตรงรอบปี ให้ใช้ XIRR ตามหัวข้อถัดไป

IRR คืออะไร และสั่งสเปรดชีตคำนวณอย่างไร

เงิน 10,000 บาทที่ได้ปีหน้ากับเงินจำนวนเดียวกันที่ได้อีกสิบปีมีค่าต่อคุณไม่เท่ากัน การบวกเงินรับทั้งหมดแล้วลบเบี้ยรวมจึงมองไม่เห็นเรื่องเวลา IRR แก้จุดนี้ ลองนึกภาพว่าคุณนำเบี้ยแต่ละงวดไปใส่บัญชีที่ให้ดอกเบี้ยทบต้นปีละ r แล้วถอนเงินตามจำนวนและวันเดียวกับที่บริษัทประกันจ่าย ถ้าบัญชีหมดเกลี้ยงพอดีในวันสุดท้าย r ก็คือ IRR ของแผนนั้น ตามเอกสารของ Microsoft IRR คืออัตราที่ทำให้มูลค่าปัจจุบันสุทธิของเงินจ่ายและเงินรับเป็นศูนย์ เขียนเป็นสมการคือ นำยอดสุทธิของแต่ละปีมาหารด้วย (1 + r) ยกกำลังเลขปีนั้น แล้วบวกกันทุกปีได้ศูนย์ โดย r คือ IRR

ในสเปรดชีต ให้ทำคอลัมน์เดียวเรียงปีที่ 0, 1, 2 ไปจนถึงปีสุดท้าย ใส่ยอดสุทธิของแต่ละปี จ่ายเป็นลบ รับเป็นบวก แล้วพิมพ์ =IRR(B2:B13) โดย B2:B13 คือช่วงเซลล์ของยอดสุทธิทุกปี จัดรูปแบบผลเป็นเปอร์เซ็นต์ ทั้ง Excel และ Google Sheets ใช้ชื่อสูตรเดียวกัน และต้องมีทั้งตัวเลขลบและบวกอย่างน้อยอย่างละหนึ่งค่า ปีที่ไม่มีเงินเคลื่อนไหวให้พิมพ์ 0 ไม่ปล่อยเซลล์ว่าง เพราะ Microsoft ระบุว่า IRR ข้ามเซลล์ว่างในช่วงที่เลือก ซึ่งตามการคำนวณของบทความนี้ ปีหลัง ๆ จะขยับขึ้นมาแทนและผลจะสูงเกินจริง ถ้าสเปรดชีตตอบ #NUM! หรือผลไม่ใกล้ที่คาด Microsoft แนะนำให้ใส่ค่าเดาเข้าไป เช่น =IRR(B2:B13, 0.01)

IRR ใช้ได้เมื่อทุกแถวห่างกันเท่ากัน เช่นหนึ่งปี ถ้าคุณจ่ายเบี้ยรายเดือนหรือวันจริงไม่ตรงรอบปี ให้ใช้ =XIRR(ช่วงเงิน, ช่วงวันที่) ซึ่งรับวันที่จริงของทุกแถว โดย Microsoft ระบุว่านับปีละ 365 วันและวันที่ต้องไม่ก่อนวันแรก ผลจึงต่างจาก IRR ที่ทศนิยมตำแหน่งท้าย ๆ เช่น แบบ 11/3 ในหัวข้อถัดไปได้ 1.2436% ด้วย IRR และ 1.2428% ด้วย XIRR เมื่อสมมติว่าเริ่มสัญญาวันที่ 15 มีนาคม 2570 และวันครบรอบตรงวันเดิมทุกปี ปัดแล้วเป็น 1.24% เท่ากัน ส่วน Google Sheets ก็มี XIRR ที่รับวันที่จริงเช่นกัน

ตัวอย่างเต็มจากตารางของบริษัท: แบบ 11/3 ได้ 1.24% ต่อปี

ไฟล์ของแบบ 11/3 ที่อ้างไปแล้วระบุว่า ผู้เอาประกันที่มีชีวิตอยู่จะได้เงินคืน 1% ของทุนประกันในวันครบรอบปีกรมธรรม์ที่ 4 ถึง 6 ได้ 2% ในวันครบรอบปีที่ 7 ถึง 10 และได้ 328% เมื่อครบสัญญา พร้อมพิมพ์ IRR 1.24% สำหรับกรณีมีชีวิตอยู่จนครบสัญญา ตารางนี้ใช้ทุนประกัน 100,000 บาทซึ่งเป็นตัวเลขสมมติ ส่วนเบี้ยและผลประโยชน์มาจากไฟล์ แบบนี้อาจปิดขายแล้ว ใช้เป็นภาพประกอบวิธีอ่านเท่านั้น

นำยอดสุทธิทั้ง 12 ค่ามาเรียงในคอลัมน์เดียวแล้วใช้ =IRR ครอบทั้งช่วง ผลคือ 1.24% ต่อปีก่อนภาษี ตรงกับที่ไฟล์พิมพ์ไว้ ทั้งที่ได้เงินรวม 339,000 บาทจากเบี้ย 300,000 บาท หรือมากกว่า 13.0% เพราะเงินคืนระหว่างทางรวมเพียง 11,000 บาท ส่วนเงินก้อนใหญ่ 328,000 บาทมาถึงเมื่อเบี้ยงวดแรกถูกผูกไว้แล้ว 11 ปี

การวางเวลาเปลี่ยนคำตอบได้ ถ้าลบแถวปีที่ 3 ซึ่งเป็น 0 ออก เงินรับทุกก้อนจะขยับเข้ามาเร็วขึ้นหนึ่งปี หรือถ้าสมมติว่าจ่ายเบี้ยปลายปีแทนต้นปี ผลจะเป็น 1.38% สูงกว่าที่บริษัทพิมพ์ 0.14 จุดเปอร์เซ็นต์ หรือมากกว่าเดิมราว 11%

654% ไม่ได้ดีกว่า 339%: เทียบแบบ 11/3 กับ 12/6

โบรชัวร์แบบ 12/6 แสดงผลประโยชน์รวม 654% ดูเกือบสองเท่าของ 339% ของแบบ 11/3 แต่ต้องหารด้วยเบี้ยที่จ่ายก่อน ตารางนี้ใช้ตัวอย่างอายุ 30 ปีของ 12/6 ที่โบรชัวร์พิมพ์เบี้ย 979 บาทต่อทุน 1,000 บาท (ชายและหญิงเท่ากัน) ทุกเปอร์เซ็นต์เป็นเปอร์เซ็นต์ของทุนประกัน

โบรชัวร์ 12/6 ไม่ได้พิมพ์ IRR ไว้ ตัวเลข 1.18% จึงเป็นผลที่คำนวณจากตารางของโบรชัวร์ด้วยวิธีเดียวกับข้างต้น และตรงกับที่บทความประกันสะสมทรัพย์ลดหย่อนภาษีคำนวณไว้พร้อมตารางหลังภาษี ที่นี่จึงไม่ทำตารางรายปีของแบบนี้ซ้ำ

แม้เปอร์เซ็นต์รวมจะห่างกันเกือบเท่าตัว ผลตอบแทนต่อปีก็ต่างกันเพียงราว 0.06 จุดเปอร์เซ็นต์ และ 12/6 ผูกเงินนานกว่าหนึ่งปี ตัวอย่างนี้สอนว่าคอลัมน์ "รวมกี่เปอร์เซ็นต์ของทุน" เทียบข้ามแบบไม่ได้ ไม่ได้บอกว่าแบบใดควรซื้อ เพราะสองแบบยังต่างกันที่ระยะเวลา ความคุ้มครอง และเบี้ยที่ขึ้นกับอายุ

สิ่งที่ IRR ไม่ได้บอก: ความคุ้มครอง เงินที่ไม่รับประกัน เวนคืน และเงินเฟ้อ

เหตุการณ์ต่างกัน ตัวเลขก็ต่างกัน

แผนเดียวกันมี IRR ได้หลายค่า ขึ้นกับว่าเกิดอะไรและเมื่อไร ตัวอย่างคือแบบตลอดชีพ AIA 20Pay Life (Non Par) จากโบรชัวร์ของเอไอเอ (รหัสเอกสาร SU0215429 ลงวันที่ 1 มกราคม 2566) ผู้ชายอายุ 35 ปี ไม่สูบบุหรี่ ทุน 1,000,000 บาท เบี้ยปีละ 22,300 บาท 20 ปี รวม 446,000 บาท บริษัทจ่าย 1,000,000 บาทเมื่อเสียชีวิต หรือเมื่ออยู่ถึงอายุ 99 ปี

โบรชัวร์ไม่ได้พิมพ์ IRR สามค่านี้ เป็นผลที่คำนวณจากเบี้ยและทุนของโบรชัวร์ ตรงกับที่บทความประกันตลอดชีพคืออะไร เหมาะกับใคร คำนวณไว้ เงินก้อนเท่าเดิมแต่มาช้าลง ผลตอบแทนต่อปีก็ลดจาก 7.19% เหลือ 1.49% และตัวเลขกรณีเสียชีวิตคือเงินของผู้รับประโยชน์เทียบกับเบี้ยที่จ่ายไป ไม่ใช่ผลตอบแทนที่ผู้ซื้อได้รับ ส่วนแบบสะสมทรัพย์อย่าง 11/3 จ่ายกรณีเสียชีวิตใกล้เคียงเบี้ยที่จ่ายไป ไฟล์พิมพ์ว่าตั้งแต่ปีกรมธรรม์ที่ 3 จ่าย 303% ของทุน ขณะที่เบี้ยรวมคือ 300% ของทุน (ถ้ามูลค่าเวนคืนหรือ 101% ของเบี้ยที่ชำระแล้วมากกว่า ก็จ่ายจำนวนนั้นแทน)

เงินที่บริษัทไม่รับประกัน

กรมธรรม์ชนิดมีส่วนร่วมในเงินปันผล (Par) จ่ายเงินปันผลได้ แต่ไม่ใช่เงินรับประกัน หน้าผลิตภัณฑ์ AIA Lifetime Income 9/99 (Par) (ไม่ระบุวันที่) ระบุว่าการจ่าย อัตรา และจำนวนเงินปันผลไม่รับรอง อาจไม่มีการจ่ายในบางปีหรือบางกรณี บริษัทมีดุลยพินิจ ข้อ 19(1)(ข) ของแนวปฏิบัติการเสนอขายประกันชีวิตของสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) ให้เปิดเผยที่มาซึ่งใช้อ้างอิงในการประมาณผลประกอบการของธุรกิจสำหรับกรมธรรม์ที่จ่ายเงินปันผล จึงควรทำสองชุดคำนวณ ชุดแรกมีเฉพาะเงินรับประกัน ชุดที่สองเพิ่มเงินปันผลตามตัวอย่างที่บริษัทแสดง และไม่นำกรณีดีที่สุดของแบบหนึ่งไปเทียบกับกรณีรับประกันของอีกแบบ

คู่มือประกันภัย ฉบับประชาชนของ คปภ. (พิมพ์ 2562 หน้าปกหลัง ไฟล์สร้าง 12 กรกฎาคม 2562) อธิบายว่ายูนิตลิงค์ลงทุนในกองทุนรวมที่ผู้เอาประกันตัดสินใจ ผลตอบแทนขึ้นกับราคากองทุนนั้น ส่วนยูนิเวอร์แซลไลฟ์ ผลประโยชน์กรณีเสียชีวิตกำหนดแน่นอน ส่วนกรณีอยู่รอดขึ้นกับเบี้ยที่เหลือสะสมบวกผลตอบแทนที่บริษัทได้จากการนำเบี้ยไปลงทุน

ในแนวปฏิบัติการเสนอขายฉบับเดียวกัน ข้อ 8 ให้เอกสารเสนอขายยูนิตลิงค์แสดงตัวอย่างอย่างน้อย 3 สถานการณ์สมมติที่มีทั้งกำไรและขาดทุน ส่วนข้อ 9 ให้เอกสารเสนอขายยูนิเวอร์แซลไลฟ์แสดงอย่างน้อย 2 สถานการณ์ โดยหนึ่งในนั้นใช้อัตราผลตอบแทนขั้นต่ำที่กำหนดในกรมธรรม์ IRR ที่คิดจากสถานการณ์เหล่านี้จึงเป็นผลภายใต้สมมติฐานของสถานการณ์นั้น ไม่ใช่ตัวเลขที่บริษัทรับประกัน

ถ้าเลิกกลางทาง

การเลิกสัญญาก่อนครบเป็นกระแสเงินอีกชุดหนึ่ง ตารางยังเก็บเบี้ยที่จ่ายจริงถึงวันนั้น และเงินคืนที่ได้รับไปแล้วก่อนวันเลิก ไว้ตามวันของแต่ละก้อน ส่วนแถวสุดท้ายคือเงินที่บริษัทจะจ่ายจริงในวันเลิก คือมูลค่าเวนคืนจากตารางของบริษัทหลังหักหนี้ตามกรมธรรม์ และหลังหักเงินคืนที่จ่ายไปแล้วถ้าหมายเหตุของตารางระบุเช่นนั้น ให้อ่านหมายเหตุของตารางก่อน เพื่อไม่ให้เงินคืนก้อนเดียวกันถูกนับซ้ำหรือหายไป ตัวอย่างสมมติ (ตัวเลขประกอบการสอน ไม่ใช่ตารางของแบบใด และไม่มีเงินคืนระหว่างสัญญา) จ่ายเบี้ยปีละ 20,000 บาท 4 งวดในปีที่ 0 ถึง 3 แล้วเวนคืนได้สุทธิ 60,000 บาทในวันครบรอบปีที่ 4 ผลคือ -11.18% ต่อปี ตัวเลขนี้ไม่ใช่ค่าทั่วไป ผลจริงขึ้นกับแบบและปีที่เลิก

ข้อ 6(5) ของแนวปฏิบัติเดียวกันยกตัวอย่างการแจ้งสิทธิหลังทำสัญญา ซึ่งมีสิทธิเวนคืนและข้อที่ว่าเงินที่ได้คืนอาจไม่เต็มจำนวนเบี้ย คำแนะนำต่อไปนี้เป็นของบทความนี้ ไม่ใช่ข้อกำหนด ให้ขอตารางมูลค่าเวนคืนทุกปี และถามว่าตัวเลขแต่ละแถวเป็นยอด ณ วันใดของปีกรมธรรม์ เพราะ IRR ไวต่อวันที่รับเงิน

เงินเฟ้อ สภาพคล่อง และยอดเงินปลายทาง

IRR 1.24% เป็นอัตราในรูปตัวเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ให้นิยามอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงว่าเท่ากับอัตราดอกเบี้ยในรูปตัวเงินที่ได้รับ ลบอัตราเงินเฟ้อทั่วไป ถ้าสมมติเงินเฟ้อ 2% ต่อปี (ตัวเลขสมมติเพื่อฝึกคิด ไม่ใช่การคาดการณ์) อัตราที่แท้จริงของ 1.24% คือ 1.24 - 2 = -0.76 จุดเปอร์เซ็นต์ต่อปี IRR ยังสมมติว่าคุณถือกรมธรรม์ไปจนจบ จึงไม่บอกว่าเมื่อไรจะหยิบเงินมาใช้ได้ และเป็นอัตรา ไม่ใช่ยอดเงินในปีเป้าหมาย ถ้าอยากรู้ยอดเงินในปีนั้น ให้สมมติอัตราออมต่อของคุณเอง แล้วทบเงินคืนแต่ละก้อนไปถึงปีเป้าหมาย เช่น เงินคืน 1,000 บาทของแบบ 11/3 ในปีที่ 4 ถ้าออมต่อปีละ 1% ถึงปีที่ 11 จะเป็น 1,000 × 1.01 ยกกำลัง 7 ≈ 1,072 บาท อัตราออมต่อนี้บริษัทประกันไม่ได้รับประกัน และไม่ควรสมมติว่าเท่ากับ IRR ของแผน

ข้อผิดพลาดที่ทำให้เทียบแผนผิด

ข้อผิดพลาดเหล่านี้ทำให้ตัวเลขเบี่ยงหรือเทียบกันไม่ได้ ข้อส่วนใหญ่มีตัวอย่างจากหัวข้อก่อนหน้าให้ตรวจ

• เทียบเปอร์เซ็นต์ของทุนหรือเงินรับรวมตรง ๆ เช่น 654% กับ 339% ข้างต้น ซึ่งต้องหารด้วยเบี้ยและคิดเวลาก่อนจึงเทียบกันได้
• เอาส่วนต่างหารด้วยจำนวนปี ตัวอย่าง AIA 20Pay Life ถึงอายุ 99 ปี (1,000,000 - 446,000) ÷ 446,000 ÷ 64 ได้ 1.94% ต่อปี แต่ IRR คือ 1.49% เพราะวิธีนี้เฉลี่ยเป็นเส้นตรง ไม่ทบดอกเบี้ย และไม่นับว่าเบี้ยแต่ละงวดถูกผูกไว้นานไม่เท่ากัน
• ลบแถวที่เป็น 0 หรือวางเบี้ยผิดวัน แบบ 11/3 ขยับจาก 1.24% เป็น 1.38%
• เทียบแผนที่ฐานต่างกัน เช่น อายุ เพศ ทุนประกัน ระยะคุ้มครอง ระยะจ่ายเบี้ย หรือรวมเบี้ยสัญญาเพิ่มเติมไว้ฝั่งเดียว
• ใช้ตารางรายปีกับคนที่จ่ายเบี้ยรายเดือน ข้อ 7(9)(ค) ให้แสดงอัตราดอกเบี้ยต่อปีสำหรับผู้เลือกจ่ายเบี้ยน้อยกว่าปีละครั้ง บทความนี้อ่านว่าการแบ่งจ่ายมีต้นทุนเป็นดอกเบี้ย จึงควรใช้ XIRR กับวันจ่ายจริง หรือขอตัวเลขนั้นจากบริษัท
• เทียบ IRR กับดอกเบี้ยเงินฝากที่ประกาศไว้โดยไม่จับคู่ระยะเวลาที่เงินถูกผูก ความคล่องในการถอน และภาษีของทั้งสองฝั่ง วิธีจัดให้เทียบกันได้อยู่ในบทความเทียบผลตอบแทนกับเงินฝาก

เอกสารเสนอขายต้องมีตัวเลขอะไร: ข้อ 7(9) ของแนวปฏิบัติ คปภ.

ข้อ 7(9) ของแนวปฏิบัติการเสนอขายประกันชีวิตของ คปภ. ที่อ้างไว้ข้างต้น ฉบับประมวลที่รวมการแก้ไขโดยประกาศ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 กำหนดข้อมูลที่เอกสารเสนอขายรายบุคคลของประกันชีวิตบางแบบต้องมี ฉบับประมวลนี้ไม่ได้พิมพ์วันที่ออก และเอกสารที่อ้างไว้ไม่ระบุเลขที่ราชกิจจานุเบกษา (ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 7 มกราคม 2569) ไม่ว่าสถานะทางกฎหมายของไฟล์นี้จะเป็นอย่างไร คุณขอข้อมูลต่อไปนี้จากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรได้เสมอ

ข้อนี้ใช้กับกรมธรรม์ประเภทสามัญและอุตสาหกรรม แบบตลอดชีพ ชั่วระยะเวลา สะสมทรัพย์ บำนาญ ผู้สูงอายุ และคุ้มครองสินเชื่อ ที่ไม่มีการขยายความคุ้มครองอื่นนอกจากการอยู่รอดและเสียชีวิต และได้รับความเห็นชอบอัตราเบี้ยตั้งแต่ 15 มกราคม 2568 ยกเว้นเป็นการต่ออายุอัตราเบี้ยตามเดิม แบบที่ใช้อัตราเบี้ยเดิมซึ่งได้รับความเห็นชอบก่อนวันนั้นจึงอยู่นอกข้อกำหนดนี้ตามถ้อยคำ เอกสารของแบบเหล่านั้นอาจไม่มี IRR ให้ และคุณต้องคำนวณเอง

รายการ (ข) (ง) (จ) ไม่บังคับใช้กับยูนิตลิงค์และยูนิเวอร์แซลไลฟ์ สองแบบนี้ใช้ตัวอย่างสถานการณ์สมมติตามข้อ 8 และ 9 ที่กล่าวไว้ข้างต้น ส่วนรายการ (ง) ก็ไม่บังคับใช้กับผลประโยชน์กรณีเสียชีวิตของแบบบำนาญ

ลองใช้รายการ (ง) กับตัวอย่างข้างต้น ต่อทุน 100,000 บาท แบบ 11/3 ได้เงินคืนก่อนวันครบสัญญารวม 11,000 บาทจากเบี้ย 300,000 บาท และแบบ 12/6 ได้ 48,000 บาทจากเบี้ย 587,400 บาท เงินรับสะสมของทั้งสองแบบจึงเพิ่งเกินเบี้ยสะสมในปีสุดท้าย

ไฟล์ของแบบ 11/3 (ไฟล์สอนซื้อบนแอป) และโบรชัวร์ 12/6 ไม่ใช่เอกสารเสนอขายรายบุคคลและไม่แสดงรายการ (ข) (ง) (จ) จึงบอกไม่ได้ว่าเอกสารรายบุคคลของสองแบบนี้แสดงอะไร

แบบฟอร์มคำนวณที่คัดลอกไปใช้ได้ ภาษีโดยสรุป และคำถามก่อนเซ็น

คัดลอกตารางนี้ไปวางในสเปรดชีตได้ ทำหนึ่งแถวต่อหนึ่งปีนับจากวันเริ่มสัญญา ตั้งแต่ปีที่ 0 จนถึงปีครบสัญญา

ถ้าวางตารางนี้โดยให้หัวตารางอยู่แถว 1 และคอลัมน์แรกเป็น A ให้พิมพ์ =C2+D2 ในช่องยอดสุทธิ (คอลัมน์ F) ของแถวแรกแล้วลากลงทุกแถว ชุดที่รวมเงินปันผลใช้ =C2+D2+E2 จากนั้นพิมพ์ =IRR(F2:F13) ในเซลล์ว่างใต้ตาราง โดยปรับช่วงตามจำนวนแถว ถ้าจะใส่ภาษีที่ประหยัดได้ ให้ใส่เป็นเงินรับในปีที่ภาษีลดจริง คือปีถัดจากปีที่จ่ายเบี้ยเมื่อยื่นแบบ ตามอัตราภาษีของคุณเอง

ตารางเดียวกันใช้ทำชุดคำนวณได้สี่แบบ จดผลของแต่ละชุดไว้เทียบ

ภาษีโดยสรุป

สำหรับปีภาษี 2569 เบี้ยประกันชีวิตของตัวเองใช้ลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริงไม่เกิน 100,000 บาท โดยเบี้ยประกันสุขภาพของตัวเองไม่เกิน 25,000 บาทและเงินฝากประเภทสงเคราะห์ชีวิตใช้วงเงินก้อนเดียวกัน กรมธรรม์ต้องมีกำหนดเวลาตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปและทำกับบริษัทประกันชีวิตที่ประกอบกิจการในไทย ตามกฎกระทรวงฉบับรวมที่ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 13 มกราคม 2569 ส่วนที่เกิน 10,000 บาทต้องผ่านเกณฑ์เงินคืนระหว่างสัญญา เบี้ยสัญญาเพิ่มเติมไม่นับเป็นเบี้ยประกันชีวิต และกรมธรรม์ที่เริ่มทำตั้งแต่ปี 2563 ต้องแจ้งบริษัทว่าจะใช้สิทธิ ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร ฉบับที่ 172 ยอดนี้ไปลดเงินได้ก่อนคิดภาษี ไม่ใช่ได้เงินคืนเท่ายอดเบี้ย และถ้าเวนคืนหรือหยุดจ่ายเบี้ยจนกรมธรรม์สิ้นผลก่อนครบ 10 ปี กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าผู้ที่ใช้สิทธิไปแล้วต้องยื่นแบบเพิ่มเติมและเสียภาษีพร้อมเงินเพิ่ม วงเงินรวมและวิธีคำนวณอยู่ในศูนย์รวมเรื่องลดหย่อนภาษีจากเบี้ยประกัน

ใช้ผลคำนวณตัดสินใจ และคำถามก่อนเซ็น

IRR ใช้ตัดสินได้ดีที่สุดเมื่อเทียบสองแผนที่ทุนประกัน ความคุ้มครอง และจำนวนปีใกล้กัน ถ้า IRR ต่างกันเพียงเศษของจุดเปอร์เซ็นต์ ให้ตัดสินจากวันที่เงินมาถึงว่าตรงกับวันที่คุณต้องใช้หรือไม่ ความสามารถจ่ายเบี้ยในปีที่รายได้ลดลง และเงินฉุกเฉินที่ต้องแยกไว้ต่างหาก การเทียบเอกสาร ความคุ้มครอง และสัญญาเพิ่มเติมของหลายข้อเสนอทำต่อได้ด้วยแบบฟอร์มเปรียบเทียบประกันชีวิต ก่อนเซ็น ให้ขอสิ่งต่อไปนี้เป็นลายลักษณ์อักษร

1. ตารางเบี้ยและเงินรับประกันทุกปีของอายุ ทุน และระยะจ่ายเบี้ยของคุณ พร้อมวันที่จ่ายหรือรับของแต่ละก้อน
2. IRR กรณีมีชีวิตอยู่จนครบสัญญาที่บริษัทคำนวณ พร้อมสมมติฐานเรื่องวันจ่ายเบี้ยและวันรับเงิน
3. ตารางเงินปันผลที่แยกจากเงินรับประกัน (ถ้ามี) พร้อมที่มาของการประมาณ
4. ตารางมูลค่าเวนคืนทุกปี พร้อมวันที่ของตัวเลขแต่ละแถว

แหล่งอ้างอิง

• สำนักงาน คปภ. — แนวปฏิบัติตามประกาศ คปภ. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการออก และเสนอขายกรมธรรม์ประกันภัยของบริษัทประกันชีวิต และการดำเนินการของตัวแทนประกันชีวิต นายหน้าประกันชีวิต และธนาคาร พ.ศ. 2563 (ฉบับประมวล รวมการแก้ไขโดยประกาศ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2568) — เอกสารไม่ระบุวันที่และเลขที่ราชกิจจานุเบกษา ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 7 มกราคม 2569
• สำนักงาน คปภ. — คู่มือประกันภัย ฉบับประชาชน — ปีที่พิมพ์ 2562 (หน้าปกหลัง) ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 12 กรกฎาคม 2562
• ธนาคารออมสิน — Tutorial ประกันชีวิตประเภทสามัญ แบบสะสมทรัพย์ TIP Touch My Saving 11/3 (รับประกันโดยทิพยประกันชีวิต) — เอกสารไม่ระบุวันที่ ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 27 มีนาคม 2569
• เอฟดับบลิวดี ประกันชีวิต — โบรชัวร์ เอฟดับบลิวดี พาวเวอร์ เซฟวิ่ง 12/6 — เอกสารไม่ระบุวันที่ ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 28 สิงหาคม 2567
• เอไอเอ ประเทศไทย — โบรชัวร์ AIA 20Pay Life (Non Par) — รหัสเอกสาร SU0215429 ลงวันที่ 1 มกราคม 2566 ข้อมูลไฟล์ระบุสร้าง 28 ธันวาคม 2565
• เอไอเอ ประเทศไทย — หน้าผลิตภัณฑ์ AIA Lifetime Income 9/99 (Par) — เอกสารไม่ระบุวันที่
• Microsoft — IRR function — เอกสารไม่ระบุวันที่
• Microsoft — XIRR function — เอกสารไม่ระบุวันที่
• Google — IRR, Google Docs Editors Help — เอกสารไม่ระบุวันที่
• Google — XIRR, Google Docs Editors Help — เอกสารไม่ระบุวันที่
• ธนาคารแห่งประเทศไทย — การออม (Satang Story) — เอกสารไม่ระบุวันที่
• กรมสรรพากร — กฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ฉบับรวม — ปรับปรุงล่าสุด 13 มกราคม 2569
• กรมสรรพากร — ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 172 — ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2551 หน้าเว็บปรับปรุง 8 พฤษภาคม 2566
• กรมสรรพากร — ข้อหารือภาษีอากร เลขที่ 0702/9655 — ลงวันที่ 6 ธันวาคม 2554 หน้าเว็บปรับปรุง 22 พฤษภาคม 2563